Esasen basın özgürlüğüne bağlı olarak bizim hukukumuzda basın kuruluşlarının ve basın mensuplarının uymak zorunda oldukları belirli bir “ilkeler metni” bulunmamaktadır. Doğal olarak basın kuruluşları ve basın mensupları açısından genel hukuk kurallarının ötesinde hukuken bağlayıcı nitelikte herhangi bir ilke veya kural bulunmamaktadır.
Bu nedenle basın mensupları çalışmalarında hukukun genel kurallarına uymakla yükümlüdür. Ancak ülkemizde faaliyet gösteren Basın Konseyi’nin benimseyip ilan ettiği bazı temel ilkeler bulunmaktadır.
Bu ilkeler şunlardır:
1. Gerçeğe saygı ve kamuoyunun hakkı için gazetecinin ilk görevi vardır
1954 Uluslararası Dünya Gazeteciler Federasyonu Kongresi tarafından kabul edilmiştir- IFJ, 1986 Dünya Kongresi tarafından tadil edilmiştir.)
Bu uluslararası Bildirge, olayları açıklarken haber, bilgi toplamak, iletmek, yaymak ve yorum yapmakla görevli gazeteciler için profesyonel bir davranış standardı olarak ilan edilmiştir.
2. Bu görevini yerine getirirken, gazeteci, belgelerin dürüstçe toplanması ve yayınlanmasında, adil yorum ve eleştirme hakkının ilkelerini ve basın özgürlüğünü savunur.
3. Gazeteci, haber, fotoğraf ve belgeler elde etmek için yalnızca adil yöntemleri kullanacaktır.
4. Gazeteci, zararlı şekilde yanlış olduğu tespit edilen yayınlanmış bilgileri düzeltmek için elinden gelenin en iyisini yapacak ve cevap hakkına saygı duyacaktır.
5. Gazeteci, elde edilen bilgilerin kaynağı ile ilgili olarak mesleki gizliliği gözlemlemelidir.
6. Gazeteci yalnızca kökenini bildiği gerçeklere göre rapor verecektir. Gazeteci önemli bilgileri bastırmayacak veya belgeleri tahrif etmeyecektir.
7. Yayınlarda hiç kimse; ırkı, cinsiyeti, yaşı, sağlığı, bedensel özrü, sosyal düzeyi ve dini inançları nedeniyle kınamamak, aşağılamamak, gazetecinin görevleri arasındadır
8. Düşünce, vicdan ve ifade özgürlüğünü sınırlayıcı; genel ahlak anlayışını, din duygularını, aile kurumunun temel dayanaklarını sarsıcı yâda incitici yayın yapmamak,
9. Kamusal bir görev olan gazetecilik, ahlaka aykırı özel amaç ve çıkarlara alet etmemek,
10. Kişileri ve kuruluşları, eleştiri sınırlarının ötesinde küçük düşüren, aşağılayan veya iftira niteliği taşıyan ifadelere yer vermemek,
11. Kişilerin özel yaşamı, kamu çıkarlarının gerektirdiği durumlar dışında, yayın konusu yapmamak,
12. Soruşturulması gazetecilik olanakları içinde bulunan haberler, soruşturulmaksızın veya doğruluğuna emin olmaksızın yayınlamamak,
13. Saklı kalması kaydıyla verilen bilgiler, kamu yararı ciddi bir biçimde gerektirmedikçe yayınlamamak,
14. Bir basın organının dağıtım süreci tamamlanmadan o basın organının özel çabalarla gerçekleştirdiği ürün, bir başka basın organı tarafından kendi ürünüymüş gibi kamuoyuna sunmamak, ajanslardan alınan özel ürünlerin kaynağının belirtilmesine özen göstermek,
15. Suçlu olduğu yargı kararıyla belirlenmedikçe hiç kimse “suçlu” ilan etmemek,
16. Yasaların suç saydığı eylemler, gerçek olduğuna inandırıcı makul nedenler bulunmadıkça kimseye atfetmemek,
17. Gazeteci, kaynaklarının gizliliğini korumalıdır. Kaynağın kamuoyunu kişisel, siyasal ekonomik vb. nedenlerle yanıltmayı amaçladığı haller bunun dışındadır.
18. Gazeteci görevini, taşıdığı sıfatın saygınlığına gölge düşürebilecek yöntem ve tutumlarla yapmaktan sakınmak,
19. Şiddet ve zorbalığı özendirici, insani değerleri incitici yayın yapmaktan kaçınmak,
20. İlan ve reklam niteliğindeki yayınların bu nitelikleri, tereddüde yer bırakmayacak şekilde belirtilmeli.
21. Yayın tarihi için konan zaman kaydına saygı göstermek,
22. Basın organları, yanlış yayınlardan kaynaklanan cevap ve tekzip hakkına saygı duymak.
23. Gazeteci, ağır meslekî suç olarak görür;
İntihal;
- Kötü amaçlı yanlış beyanda bulunma;
- İftira, hakaret, asılsız suçlama;
- Yayın ya da bastırma dikkate alınarak herhangi bir biçimde rüşvet kabul edilmesi.
24. Adaya layık gazeteciler, yukarıda belirtilen ilkeleri sadakatle yerine getirme görevini görürler. Gazeteci, her ülkenin genel kanunları dahilinde mesleki konularda yalnızca meslektaşlarının yargı yetkisini, hükümetlerin veya başkalarının her türlü müdahalesini ortadan kaldırmak için kabul edecektir.
